Dinh dưỡng học đường - Vì sao còn nhiều lúng túng

Đăng lúc : 25.05.2017 05:22

Chia sẻ tại buổi Hội thảo “Dinh dưỡng học đường: từ lý thuyết đến thực hành” do trường PT Đoàn Thị Điểm Ecopark tổ chức ngày 21/5/2017 vừa qua, tiến sĩ, bác sĩ Bùi Thị Nhung – Trưởng khoa Dinh dưỡng học đường và ngành nghề, Viện Dinh dưỡng Quốc gia Việt Nam đã có nhiều trao đổi lý thú và bổ ích xung quanh vấn đề dinh dưỡng cho học sinh Việt Nam. Đặc biệt, tiến sĩ đã phân tích lý do vì sao dinh dưỡng học đường tại các trường học nước ta còn nhiều lúng túng.

 

Những vấn đề dinh dưỡng thường gặp của học sinh Việt Nam

 

Nếu như trước đây phụ huynh Việt Nam bị cảnh báo nhiều về tình trạng trẻ em suy dinh dưỡng thì hiện nay, tỉ lệ trẻ béo phì đang trở thành nỗi quan ngại lớn của nhà trường và các nhà dinh dưỡng. Theo kết quả khảo sát mới được Viện Dinh dưỡng công bố thì tỷ lệ béo phì ở học sinh nội thành đang gia tăng và nhiều hơn ở học sinh nam. Ngoài ra, học sinh thường gặp phải các vấn đề thiếu vitamin A, D, chất kẽm và thiếu máu với biểu hiện hay ngáp, thiếu tập trung trong giờ học

.

 

Tiến sĩ, Bác sĩ Bùi Thị Nhung chia sẻ, một trong những nguyên nhân lớn dẫn đến thừa cân béo phì là do chế độ ăn không hợp lí, trẻ ít hoạt động thể lực, sử dụng thức ăn nhanh, đồ ăn chế biến sẵn, thức ăn có chỉ số đường huyết cao và thói quen người Việt thích trẻ có ngoại hình bụ bẫm.

 

Trong khi đó, phụ huynh Việt Nam khi nghĩ tới thức ăn dinh dưỡng cho trẻ thì chỉ nghĩ tới chất đạm và canxi. Tuy nhiên từ góc độ khoa học thì vi chất dinh dưỡng còn quan trọng hơn cả đạm và canxi. Theo tiến sĩ Nhung, trẻ em Việt Nam đang phải đối mặt với nguy cơ thiếu vi chất dinh dưỡng nghiêm trọng. Ví dụ: 95% vitamin D cần thiết cho cơ thể cần được tổng hợp từ ánh nắng mặt trời, thì thói quen mặc quần áo chống nắng, đeo khẩu trang khiến cho cả người lớn và trẻ em không tổng hợp đủ lượng vitamin D cần thiết. Một vi chất khác là kẽm, có nhiều trong hải sản cũng là thành tố thường xuyên bị thiếu hụt ở trẻ em.

 

 

Dinh dưỡng học đường tại Việt Nam chưa được đầu tư, hỗ trợ đúng mức

 

Khi phần lớn thời gian của trẻ em là ở trường học, thì dinh dưỡng học đường tại Việt Nam chưa được quan tâm đúng mức. Theo tiến sĩ Nhung, trường học tại nước ta được mở ra để phục vụ mục tiêu trước tiên là giáo dục. Trẻ tới trường để học nửa ngày để học kiến thức và quay về. Theo nhu cầu phát triển của xã hội, Nhà trường được bổ sung thêm chức năng nuôi dưỡng trẻ.

 

Sau nhiều năm nghiên cứu về chính sách và thực tế dinh dưỡng học đường tại các nước trên thế giới, tiến sĩ Nhung cho biết: thực tế các trường học tại Việt Nam vô cùng lúng túng khi tiếp cận và triển khai dinh dưỡng học đường. Trong khi tại các nước phát triển như Nhật Bản, Australia, chính phủ đã ban hành rất nhiều quy định và hướng dẫn chi tiết về bếp ăn học đường, các thực phẩm cần khuyến khích hoặc hạn chế, để giúp các trường học thực hiện dinh dưỡng học đường một cách bài bản và khoa học, thì tại Việt Nam, trường học hoàn toàn chưa được các nhà quản lý hỗ trợ. Các trường học đều phải tự mầy mò và thực hiện theo hiểu biết, kinh nghiệm của mình, gần như hoàn toàn thiếu vắng tư vấn chuyên môn từ chuyên gia dinh dưỡng. Sau một quá trình nghiên cứu và làm việc với rất nhiều trường học trong hệ thống giáo dục công và giáo dục tư, tiến sĩ Nhung cho biết hiện tượng trường PT Đoàn Thị Điểm Ecopark còn lúng túng trong công tác bếp ăn trường học là điều không có gì đáng ngạc nhiên.

 

 

Kế hoạch dinh dưỡng học đường của Trường PT Đoàn Thị Điểm Ecopark

 

Tiến sĩ Bùi Thị Nhung đã đồng hành cùng Trường PT Đoàn Thị Điểm thiết kế một chương trình dinh dưỡng học đường mới toàn diện để học sinh toàn trường nhận được chế độ dinh dưỡng hợp lý và cân bằng nhất.

Trong tháng 4 và tháng 5/2017, tiến sĩ Nhung đã tiến hành khảo sát thực tế thể trạng của toàn bộ học sinh nhà trường. Kết quả khảo sát cho thấy, 68.5% học sinh của ĐTĐE có thể trạng bình thường, 23% học sinh thừa cân; 8,5% học sinh bị béo phì; 0,7% suy dinh dưỡng thấp còi và 1,6% bị suy dinh dưỡng gầy còm.

 

Tiến sĩ Nhung đã thiết kế một kế hoạch chi tiết để cải thiện bữa ăn học đường tại ĐTĐE. Trong đó thực đơn của học sinh của ĐTĐE sẽ có tiêu chuẩn và cấu trúc như sau:

- Thực đơn không lặp lại trong 6- 8 tuần

- Thực đơn có trên 10 loại thực phẩm, trong đó:

+ Thực đơn đa dạng về nguồn thực phẩm cung cấp chất đạm động vật (thịt, cá, tôm, cua, trứng, sữa) và thực vật (đậu đỗ, lạc, vừng). 

+ Thực đơn bữa trưa có 2-3 loại thực phẩm cung cấp chất đạm, nên có 1 loại thực phẩm nguồn hải sản.

- Thực đơn đa dạng về các loại rau, củ và quả chín: 3-5 loại.

- Hạn chế sử dụng thực phẩm đóng gói và chế biến sẵn: xúc xích, lạp sườn, giò, chả lụa...

- Hạn chế sử dụng muối và đường

- Cấu trúc của bữa trưa và bữa phụ:

+ Bữa trưa: Món mặn, món xào, món canh, cơm và quả chín tráng miệng.

+ Bữa phụ: Sữa và chế phẩm sữa. Nên sử dụng sữa không đường hoặc sữa ít đường

- Xây dựng ngân hàng thực đơn để sử dụng cho năm học.

 

Một nội dung quan trọng khác là giáo dục dinh dưỡng: ĐTĐE sẽ giáo dục cho học sinh hiểu về giá trị dinh dưỡng của thực phẩm, tại sao bữa ăn cần đa dạng và có đủ 4 nhóm thực phẩm, giúp học sinh có thể tự lựa chọn các thực phẩm cho bữa ăn và dạy cho học sinh hiểu về các phòng chống các bệnh liên quan đến dinh dưỡng

 

Chế độ dinh dưỡng hợp lí kết hợp thể lực tích cực: các hoạt động thể lực giúp tăng cường khỏe mạnh hệ hô hấp, giúp hệ xương chắc khỏe, phát triển chiều cao và giảm trầm cảm học sinh. Học sinh sẽ được rèn luyện thói quen vận động, thể dục, chơi dưới trời nắng mỗi ngày. Đồng thời nhà trường tập cho trẻ thích nghi với chế độ ăn, thời tiết, nề nếp để có trách nhiệm với sức khỏe bản thân mình.

 

Chương trình hội thảo cũng đã nhận được nhiều đóng góp tích cực của các bậc phụ huynh. Mỗi bậc phụ huynh ĐTĐE giống như một chuyên gia dinh dưỡng cùng tranh luận, chia sẻ và đưa ra các bí quyết thực tế để cải thiện dinh dưỡng tới từng đối tượng học sinh như: sử dụng bột ngọt như thế nào, sử dụng thực phẩm an toàn ra sao trong bối cảnh thị trường tràn lan các thực phẩm bẩn; chế biến món ăn như thế nào để các con không chán, lười ăn…

 

Trong thời gian tới, căn cứ vào nhu cầu của phụ huynh, tiến sĩ Bùi Thị Nhung có thể tổ chức những buổi trao đổi về dinh dưỡng, giải đáp các thắc mắc cho từng trường hợp tại một số ngày trong tuần. Nhà trường mong đợi các phụ huynh sẽ quan tâm, đồng hành cùng con trong kế hoạch đầy tham vọng này.